افت شدید استقبال ناشران خارجی از”گرنت” /ادامه‌دار بودن مسیر طولانی تحقیق‌ها- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

به گفته خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا،‌ طرح گرنت (وجه حمایتی ازبرای ترجمه و منتشر شدن کتاب‌های ایران درون خارج از کشور) چند سالی هست که درون ایران مسیر‌اندازی شده و دبیرخانه آن هر سال تعدادی از کتاب‌ها را مشمول دریافت این طرح قرار می‌دهد،‌ طرحی که بودجه یک میلیاردی آن درون طول سال بنا به نوع کتابی که قرار هست ترجمه شود درون دو قسمت بزرگسال و کودک و نوجوان اختصاص پیدا می‌کند.

به طور متوسط ازبرای هر کتاب حدود هفت میلیون تومان درون نظر گرفته شده هست،‌ ازبرای کتاب‌های بزرگسال تا سقف ۳ هزار دلار و ازبرای کتاب‌های کودک تا سقف هزار دلار درون نظر گرفته شده هست،‌ هم‌چنین درون آیین‌نامه بازنگری شده قید شده هست، که درون موارد استثنا ازبرای کتب خاص پس از تحقیق درون شورا و نظر اعضا،‌ می‌توان ارقام بالاتری را ازبرای حمایت تصویب کرد.

بدنبال طولانی شدن مسیر تحقیق‌ها و نواقص موجود درون پرونده‌ها،‌ دبیرخانه طرح گرنت درون سال جاری سامانه ثبت نام را مسیر‌اندازی کرد تا به این شیوه مسیر تحقیق‌ها کوتاه‌تر و درون نتیجه نهایی تسریع ایجاد شود. با این وجود باز هم بعضی از ناشران نسبت به مسیر تحقیق‌ها و حتی اختصاص وجه مالی آن انتقاداتی دارند. مجید جعفری اقدم مدیر آژانس ادبی پل از جمله این افراد هست. وی از عدم پرداخت حمایت‌ها،‌ عدم برگزاری جلسات شورای برنامه‌ریزی و … خبر داده و نواقصی درون طرح گرنت برمی‌شمارد که با برطرف کردن آن‌ها می‌توان اعتباری را که بیم آن می‌رود که به واسطه کاستی‌ها درون این طرح از نشر ایران درون جوامع میان‌المللی برود،‌ جبران کند. متن این گفت‌وگو به شرح ذیل هست:

* تسنیم:‌ بیش از سه سال هست که طرح گرنت مطرح شده و دو سال هست به صورت جدی درون حال اجراست، با این وجود آمارهای چندانی از میزان موفقیت طرح گرنت (به صورت معلوم درون ورود کتاب‌های ایرانی به بازارهای جهانی) وجود ندارد. شما دو سالی هست که عضو شورای برنامه‌ریزی این طرح هستید،‌ ابتدا خلاصه‌ای از آنچه که تاکنون درون طرح گرنت انجام شده بفرمایید؟

طرح گرنت با هدف حمایت از ناشران خارجی ازبرای ترجمه و نشر آثار ایرانی به زبان‌ های خارجی درون کشورهای مختلف، از طریق مبادلات کپی رایت میان ناشران خارجی و صاحبان آثار درون ایران، مسیر‌اندازی شده هست. درون سال اول اجرای آن(سال ۹۵) به غلط به جای حمایت از ناشران خارجی، از ناشران ایرانی که کتاب‌های خود را به زبان‌های خارجی، بویژه انگلیسی، ترجمه و درون ایران چاپ می‌کردند،حمایت شد.

درون دو سال گذشته با بازنگری درون رویکرد و مسیر اجرا، شورای برنامه‌ریزی طرح گرنت به ریاست معاونت وقت امور فرهنگی وزارت ارشاد اسلامی، سید‌عباس صالحی، تشکیل و نقشه مسیر با تدوین و تصویب دستورالعمل و شیوه‌نامه اجرایی طرح گرنت ترسیم و مقرر شد، تقاضاهای تسلیمی از سمت ناشران خارجی درون گروه‌های کارشناسی دبیرخانه گرنت تحقیق و ازبرای تصمیم‌گیری درون خصوص رد یا تایید تقاضاها موضوع به شورای برنامه‌ریزی ارجاع شود.

اندکی پس از شروع کار طرح گرنت تغییر و تحولاتی درون مدیریت معاونت فرهنگی ارشاد اتفاق افتاد که سبب رکود طولانی مدت وقت درون مسیر اجرایی کار طرح گرنت شد. چند ماه پس از استقرار محسن جوادی درون معاونت امورفرهنگی، که ریاست شورای برنامه‌ریزی طرح را نیز عهده‌دار بود، نخستین جلسه شورای برنامه‌ریزی(درون دی ماه ۹۶) ازبرای تصمیم‌گیری درون خصوص ۷۰ تقاضای حمایت،که درون دبیرخانه طرح گرنت مورد کارشناسی قرار گرفته بودند، با حضور تنها دو نفر از اعضای شورا و مسئولان دبیرخانه طرح گرنت، درون غیاب رئیس شورا، تشکیل و حمایت از ترجمه و نشر تعدادی از تقاضاها مورد تصویب قرار گرفت…از اینکه امور اجرایی مربوط به پرداخت مبلغ‌های مصوب ازبرای پرداخت(البته پیش پرداخت‌ها) به ناشران خارجی عملیاتی شده هست یا نه، هم اکنون از سمت مسئولان مربوطه اطلاع رسانی نشده هست ( البته درون خصوص اینکه چه تعداد اثر مورد تصویب طرح گرنت قرار گرفته آمارهای کلی درون مصاحبه عزیزان مسئول بیان شده هست).

ولی آنچه بطور قطع می‌توان گفت از هشت عنوان کتابی که کپی رایت آنها توسط آژانس ادبی پل به ناشران خارجی واگذار شده بود و درون شورای گرنت حمایت از آنها مورد تصویب قرار گرفته بود، تاکنون پیش پرداخت تنها دو عنوان به ناشر مصری پرداخت شده هست.

از آن وقت تاکنون شورای برنامه ریزی طرح گرنت، بدون آنکه انحلال آن توسط معاونت فرهنگی عنوان شود، تشکیل جلسه نداده و عملا موجودیت آن درون هاله‌ای از ابهام مانده هست.

موضوع دیگر اینکه چون امور اجرایی مربوط به طرح گرنت انسجام ساختاری ندارد، بدین معنی که رسیدگی و کارشناسی تقاضاها درون دبیرخانه گرنت، مستقر درون دفتر مجامع ارشاد، تصمیم‌گیری درون خصوص رد یا تصویب تقاضاها درون معاونت فرهنگی ارشاد و انجام امور مالی درون موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی اتفاق می‌افتد، انجام امور مربوطه گرفتار دالان‌های بوروکراسی طولانی مدت وقت شده و جواب قطعی به تقاضاها ماه‌ها و درون مواردی بیش از یک‌سال وقت می‌برد.

* تسنیم:‌ بیش از چهار سال هست که طرح گرنت مطرح شده و دو سال هست به صورت جدی درون حال اجراست، با این وجود آمارهای چندانی از میران موفقیت طرح گرنت (به صورت معلوم درون ورود کتاب‌های ایرانی به بازارهای جهانی) وجود ندارد،‌ به نظر شما طرح گرنت تاکنون چه اندازه موفق بوده هست؟

درون خصوص میزان توفیق طرح گرنت بهترین سند و ادله ازبرای ارزیابی تحقیق خروجی فعالیت این طرح درون سال‌های اجرا هست. از آنجاییکه تعداد عناوین، اسامی عناوین ، اسامی ناشران خارجی حمایت شده و میزان و وقت پرداخت حمایت‌ها بطور شفاف اطلاع رسانی نمی‌شود و صرفاً به آمار کلی نه چندان مستند اشاره می‌شود، لذا ارزیابی دقیق میزان توفیق طرح میسور نیست.

 آنچه مسلم هست، وجود چنین طرح هایی درون توسعه نشر ایران درون بازارهای میان المللی نشر و میزان توجه ناشران خارجی ازبرای تعامل و همکاری با بازار نشر ایران تاثیر زیادی می‌تواند داشته باشد. از اواسط سال ۹۶ که اجرای جدی طرح گرنت کلید خورد میزان استقبال و علاقه ناشران خارجی ازبرای مراوده با آژانس‌های ادبی و ناشران ایرانی جهت ترجمه و نشر آثار ایرانی درون کشورهای دیگر قابل توجه بود. ولی متأسفانه به جهت طولانی شدن پروسه ارائه جواب قطعی به ناشران متقاضی حمایت درون تأیید یا رد تقاضاها، استقبال ناشران خارجی با افت شدیدی درون ماه‌های گذشته مواجه شده هست(حداقل درون تعامل با آژانس ادبی پل).

علی‌رغم همه موانع و مشکلات موجود، شایسته هست از تلاش‌ها و همت عالی دوستانی که درون ایجاد و مسیر‌اندازی این طرح با اهمیت ملی درون وزارت ارشاد اسلامی اهتمام ورزیدند، قدردانی شود. باشد که دوستان مسئول با بازنگری جدی درون فرایند اجرایی کار، نسبت به ارتقای کارکرد این طرح، همت دوباره کنند.

* تسنیم: بازنگری‌هایی از ابتدای شکل‌گیری این طرح تاکنون درون آن رخ داده هست،‌ این تغییرات تاکنون چه اندازه مثمر ثمر بوده و آیا این طرح دوباره احتیاج به بازنگری و تغییر دارد؟

دستورالعمل، آیین‌نامه و شیوه اجرایی طرح گرنت تاکنون دوبار مورد بازنگری قرار گرفته هست…درون بازنگری اول تلاش شد، آیین‌نامه اجرایی مطابق با شیوه‌های معمول درون طرح‌های حمایتی مشابه درون کشورهای دیگر تنظیم شود که اتفاق مبارکی بود.

درون بازنگری دوم که درون وقت معاونت اکنون امور فرهنگی وزارت ارشاد اسلامی،بدون اطلاع و حضور اعضای شورای برنامه‌ریزی طرح، اتفاق افتاد، ۴ تغییر عمده درون آیین نامه اعمال شد:

  1. شرط ارائه قرارداد ترجمه اثر فی مابین ناشر خارجی و مترجم احتمالی اثر حذف شد.
  2. مبلغ حمایت از دلار به یورو تغییر یافت(تا هزار یورو ازبرای حمایت از کتاب های تصویری و کودک و تا سه هزار یورو ازبرای حمایت از کتاب های نوجوان و بزرگسال)
  3. تصمیم نهایی ازبرای تأیید یا رد تقاضاها به جای تصمیم درون شورای برنامه ریزی به تصمیم تنها رییس شورا موکول گردید.
  4. پرداخت بخشی از مبلغ مصوب ازبرای حمایت ، به عنوان پیش پرداخت، حذف و به پرداخت کل مبلغ پس از ترجمه و چاپ اثر توسط ناشر خارجی منوط شد.

درون این بازنگری چند نکته قابل تامل هست: اول اینکه تغییرات درون آیین‌نامه بدون اطلاع اعضای شورای برنامه‌ریزی طرح انجام گرفته هست، خلاف قاعده و درون تضاد با مفاد آیین‌نامه مصوب و اعلامی از سمت معاون امور فرهنگی درون سال ۹۶ بوده هست.

 دوم اینکه تصمیم نهایی درون تأیید یا رد تقاضاها به جای تصمیم خرد جمعی(اعضای شورا) به تصمیم تنها رئیس شورا موکول شده هست، از نادر تصمیماتی هست که درون شوراهای برنامه‌ریزی مشابه اتفاق می‌افتد!

سوم اینکه پیش پرداخت از فرایند پرداخت مبلغ مصوب به ناشر خارجی حذف شده‌ هست، عملا تیر خلاصی هست به ادامه استقبال ناشران خارجی ازبرای همکاری درون ترجمه و چاپ آثار ایرانی درون قالب این طرح. درون حال حاضر بیش از ۸۰ طرح گرنت درون کشورهای مختلف اجرا می‌شود…چنین شرط عجیبی درون هیچ‌کدام از آنها یافت نمی‌شود.

* تسنیم: به عنوان یک آژانس ادبی فعال درون بازارهای جهانی تا چه اندازه توانسته‌اید از طرح گرنت ازبرای نیل به اهدافتان درون جا انداختن کتاب‌های ایرانی درون بازارهای جهانی بهره ببرید؟

درون مراودات مرتبط با مبادلات کپی رایت معمولا ازبرای ناشرانی که علاقه‌مند به ترجمه و نشر آثار خارجی به زبان بومی درون کشور خود هستند، دو نکته حائز اهمیت هست؛ یکی موجود بودن نسخه انگلیسی اثر و دیگری برخورداری از حمایت مالی طرح یا طرح‌های گرنت درون کشورهای مبدأ.

از این‌رو آژانس ادبی پل هم همانند دیگر آژانس‌‌های ادبی درون جهان، ازبرای جلب توجه بیشتر مشتریان خارجی جهت خرید کپی‌رایت آثار ایرانی وجود طرح حمایتی درون ایران را درون تبلیغات و مذاکرات خود با سمت‌‌های خارجی عنوان و ابلاغ می‌کند و این تاثیر زیادی درون جلب توجه ناشران خارجی درون همکاری ازبرای ترجمه و نشر آثار ایرانی درون کشورهای دیگر داشته هست. متاسفانه به جهت مشکلات موجود درون فرایند اجرایی طرح گرنت درون ایران و همچنین عنوان تغییرات تازه درون آیین‌نامه(بویژه عدم واریز پیش پرداخت) این استقبال را درون ماه‌های گذشته با افت زیادی روبرو ساخته هست.

* تسنیم:‌ درون طول دو سال گذشته بعضی از ناشران و آژانس‌های ادبی فعال درون خارج از کشور،‌ از طولانی بودن دستیابی به گرنت انتقاد کرده‌اند،‌ تا جاییکه محسن جوادی معاون فرهنگی وزرات ارشاد نیز بر این امر صحه گذاشته و نسبت به کوتاه کردن مسیر تحقیق‌ها و دستیابی به گرنت کار کرد. به موازات این کار سامانه گرنت نیز مسیر‌اندازی شد تا کل مسیر مکانیزه شده و درون امر تسریع ایجاد شود،‌ ازبرای شما این تغییرات محسوس بوده هست؟ آیا به واقع درون مسیر کار تاثیر مثبت گذاشته هست؟

یکی از کارهای بنیادی و اساسی که درون ادامه فعالیت طرح گرنت انجام شده هست، مسیر‌اندازی سامانه ثبت تقاضا درون شش ماه گذشته هست. طبق عنوان مسئولین محترم طرح گرنت درون آیین رونمایی این سامانه قرار بود که حداکثر پس از یکماه پس از ثبت تقاضاها درون سامانه و بارگزاری اسناد مربوطه و تایید ثبت تقاضا از سمت سامانه، نتیجه قطعی تایید یا رد تقاضاها ابلاغ شود.

جالب هست، بگویم از چهار ماه پیش تاکنون قریب به ۸۰ تقاضا به نمایندگی از ناشران خارجی سمت های قراردادهای کپی رایت با آژانس ادبی پل درون سامانه ثبت و اسناد بارگزاری شده و درون مرحله عنوان نظر کارشناسی قرار گرفته هست. ولی تاکنون جوابی از سمت دبیرخانه طرح دریافت نکرده‌ایم. قبل از مسیر‌اندازی این سامانه، دوستان مسئول درون جواب به دلیل عدم عنوان نتیجه به کامل نبودن اسناد بعضی تقاضاها اشاره می‌کردند…اینکه الان به چه دلیل جواب به تقاضاها اینقدر وقت می‌برد؛ الله اعلم. پس ایجاد و مسیر‌اندازی چنین سامانه‌ای کار فوق‌العاده و قابل تقدیری هست، ولی نتیجه کارکرد آن درون تسریع مسیر رسیدگی به تقاضاها ملموس نبوده هست.

* تسنیم:‌ شما به واسطه تجربیاتتان قطعاً با طرح‌های حمایتی کشورهای دیگر که با گرنت ما شباهت‌هایی دارد‌، آشنا هستید،‌ طرح گرنت ما درون قیاس با طرح‌ها موفق کشورهای دیگر چه کاستی‌هایی دارد؟

آژانس ادبی و ترجمه پل به جهت ماهیت فعالیتش با طرح های گرنت مختلفی درون کشورهای دیگر کار می‌کند و ارتباط دارد و تلاش می‌کند ازبرای آندسته از ناشران ایرانی که از طریق مبادله کپی رایت کار به ترجمه و نشر آثار خارجی درون ایران می‌کنند، کمک کند تا از حمایت‌های طرح‌های گرنت درون کشورهای دیگر بهره‌مند شوند. اهم تفاوت‌هایی که درون نحوه کار و عملکرد طرح گرنت ایران با طرح‌های مشابه خارجی ملاحظه می‌شود عبارتند از:

  1. وقت ثبت تقاضا، وقت ارزیابی و وقت عنوان نتیجه جدول زمانی معلوم و تعریف شده دارد، که متاسفانه این موضوع درون طرح گرنت ایران موجود نیست.
  2. معیارهای ارزیابی تقاضاها و فرایند کار درسایت‌های طرح‌های گرنت خارجی  عنوان می شود…ضمنا درون ارزیابی‌ها از نظرات کارشناسانی استفاده کردن می‌شود که اغلب بی سمت هستند و درون طرح ذی نفع نیستند. از اینرو کارشناسان نه ناشر هستند، نه آژانس ادبی و نه نویسنده و … .
  3. اسامی و مشخصات کتاب ها،اسامی ناشران خارجی مشمول حمایت و حتی درون مواردی میزان حمایت درون سایت‌های اغلب طرح‌های گرنت خارجی به تفکیک سال عنوان می‌شود…درون سایت طرح گرنت چنین اطلاعتی تاکنون مشاهده نشده هست.
  4. حمایت مشمول تقاضاهایی می‌شود که قرار هست ناشر خارجی درون قبال دریافت حمایت نسبت به ترجمه و نشر آنها کار کند، نه کتاب‌هایی که قبلاً به زبان مقصد منتشر شده و ناشر خارجی درون پی دریافت حمایت هست.
  5. پرداخت هر شکل مبلغ مصوب ازبرای حمایت از ناشر خارجی، درون قالب عقد قرارداد انجام کار(ترجمه و نشر به زبان مقصد) فی مابین طرح گرنت و ناشر خارجی صورت می‌گیرد. امیدواریم این قاعده مسلم درون پرداخت‌های قبلی طرح گرنت به ناشران خارجی مراعات شده باشد و یا من پس مراعات شود.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *