جواز روزه‌خواری درون احکام دینی/ آیا هر پزشکی می‌تواند حکم روزه نگرفتن را صادر کند؟- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

به گفته خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، به تصریح حکم فقهی هر نوع بی‌حالی، ضعف، گرسنگی و تشنگی نمی‌تواند دلیل روزه‌خواری باشد. درست هست که درصورتیکه روزه‌دار درون شرایطی قرار بگیرد که روزه ازبرای سلامتی وی ضرر داشته باشد، روزه بر وی واجب نیست، ولی باید به آن شرایط خاص توجه داشت. گرسنگی و تشنگی که حداقل شرایط روزه‌داری هستند، زمانی دلیل شکستن روزه می‌شوند که فرد به عسر بیفتد. بنابراین بسیاری از حالات روحی که درون روزهای ماه رمضان به سراغ انسان می‌آید، ناشی از نفس و وسوسه شیطان هست که شرایط را ازبرای وی دشوار کند.

خبرگزاری تسنیم درون گفت‌وگویی که با آیت‌الله سید محمد امین، استاد درس خارج فقه و اصول انجام داده، به تحقیق حدود روزه‌داری و موارد جواز روزه‌خواری پرداخته هست. آن طور که این کارشناس دینی توضیح می‌دهد، نباید افراد تصور کنند به محض اینکه تشنه و گرسنه شدند، سلامتی آن‌ها به مخاطره می‌افتد و یا توان و انرژی خود را از دست می‌دهند. درون حالی که طبق فرمایش امام صادق علیه السلام، حداقل روزه تحمل گرسنگی و تشنگی هست. کسی که نداشتن تحمل ازبرای روزه گرفتن را بهانه می‌کند باید توجه داشته باشد که همین تشنه و گرسنه شدن حداقل روزه‌داری هست که باید با آن مواجه شد.

معیارهای شرعی شکستن روزه

با وجود این که سن شرعی ازبرای روزه گرفتن معلوم هست، ولی بعضی خانواده‌ها فرزند خود را از روزه گرفتن منع می‌کنند و دلیل آن را کم‌بنیه بودن فرزند خود می‌دانند. آیا چنین عذری درون خودداری از روزه گرفتن توجیه شرعی دارد؟

بر اساس آیات و روایات دستورات مربوط به روزه گرفتن معلوم شده هست. همچنین سن قانونی به تکلیف رسیدن دختران و پسران نیز معین هست. درون این شرایط خداوند متعال از هر کسی نسبت به اوضاع جسمانی و روحی بندگان خود آگاه‌تر هست و اطلاع کامل و دقیقی از همه شرایط و اوضاعی دارد که خانواده‌ها ازبرای فرزند خود تعریف می‌کنند.

از سمت دیگر روزه گرفتن ازبرای سلامت بدن انتخاب شده هست و این موضوع را نباید از یاد برد. همان طور که پیغمبر اکرم صلی‌الله علیه و آله درمورد فواید روزه گرفتن فرموده‌اند: «روزه بگیرید تا سالم بمانید.» همچنین امام علی علیه السلام فرموده‌اند: «روزه نیمی از تندرستی هست.» بنابراین درصورتیکه قرار بود افراد با روزه گرفتن بیمار شوند یا توانایی خود را از دست بدهند، خداوند عالم و حکیم این امر را ازبرای مردم واجب نمی‌کرد. درنتیجه پرهیز از روزه گرفتن ازبرای نوجوانانی که به سن تکلیف رسیده‌اند و توانایی آن را دارند، واجب هست و نباید از آن خودداری کنند.

 

بیشتر بخوانید:

روزه‌خواری علنی نتیجه عدم تربیت اجتماعی افراد هست/ لزوم همت جمعی مسئولان و مردم ازبرای ترویج شعائر دینی درون ماه رمضان
شیوه‌های تشویق کودکان به روزه‌داری

 

می‌دانیم که مدت وقت روزه‌داری درون روزهای رمضان سال جاری، حدود پانزده ساعت هست. معلوم هست که بعضی افراد درون این مدت وقت دچار ضعف و بی‌حالی می‌شوند. درون این میان عده‌ای همین ضعف را دلیلی ازبرای خودداری از روزه گرفتن می‌کنند. آیا بی‌حالی دلیل موجهی ازبرای روزه نگرفتن هست؟

درست هست که افراد درون اثر روزه گرفتن بی‌حال می‌شوند، ولی باید بدانند که سلامت روح و جسم آن‌ها درون گروه همین کار هست. باید دقت شود که خداوند متعال روزه را ازبرای همه افراد واجب نکرده هست. بلکه افراد بیمار، ناتوان، مسافر، مسن و کودک از این امر استثنا شده‌اند.

یادآوری این نکته هم لازم هست که نباید افراد تصور کنند به محض اینکه تشنه و گرسنه شدند، سلامتی آن‌ها به مخاطره می‌افتد و یا توان و انرژی خود را از دست می‌دهند. درون حالی که طبق فرمایش امام صادق علیه السلام، حداقل روزه تحمل گرسنگی و تشنگی هست. کسی که نداشتن تحمل ازبرای روزه گرفتن را بهانه می‌کند باید توجه داشته باشد که همین تشنه و گرسنه شدن حداقل روزه‌داری هست که باید با آن مواجه شد.

آیا ملاک و معیاری ازبرای معلوم شدن اینکه روزه به بدن انسان ضرر می‌رساند، وجود دارد؟

کم شدن آب بدن و یا گرسنگی دلیل خوردن روزه نیست. باید فلسفه روزه را باید بدانیم تا گرسنگی و تشنگی را تحمل کنیم. تنها زمانی که ضعف به طور جدی بر انسان غلبه کند به شکل‌ای که توان درون بدن نماند، می‌توان روزه را افطار کرد. درون حقیقت درصورتیکه ضعف بدن فرد به اندازه‌ای هست که دیگر نمی‌تواند تحمل کند، مکلف باید روزه خود را بشکند.

این طور شکستن روزه، کفاره هم دارد؟

همان طور که فقها و عالمان دینی بیان کرده‌اند و درون رساله عملی هم آمده هست، شکستن این روزه کفاره ندارد و تنها باید قضای آن را به جا بیاورد. بنابراین این طور نیست که با احساس سستی از روزه گرفتن خودداری کنیم یا با این تصور که می‌ترسیم بیمار شویم، آن را بشکنیم.

روزه، راهکار مبارزه با وسوسه

پس شکستن روزه به دلیل سختی آن درست نیست.

بله. شاید درون روزهای اول ماه رمضان ازبرای عده‌ای دشوار باشد که مدت وقت حدود پانزده ساعت گرسنگی و تشنگی را تحمل کنند، چون عادت ندارند و امکان دارد بدنشان واکنش نشان دهد. ولی این مسیر طبیعی هست و حتماً پس از چند روز بدن انسان عادت می‌کند.

روزه‌های مستحبی درون ایام سال به افراد کمک می‌کند که به روزه‌داری عادت کنند. شاید یکی از احکامی که درمورد مستحب روزه گرفتن درون روزهای آخر ماه شعبان آمده، مربوط به همین آمادگی جسمی ازبرای روزه‌های ماه رمضان باشد. درصورتیکه افراد اول و آخر ماه یا دوشنبه و پنج‌شنبه هر هفته و ایام مخصوص دیگر را روزه بگیرند، بدن آماده‌تری ازبرای رمضان خواهند داشت.

حد شکستن روزه ازبرای تشنگی

حد شکستن روزه ازبرای تشنگی چیست؟

تشنگی باید به اندازه‌ای باشد که ترس از بی‌هوشی به سراغ فرد بیاید. درون چنین شرایطی هم باید به قدری آب بنوشد که از مرگ نجات پیدا کند. هرچند که روزه وی باطل می‌شود ولی درون ادامه روز هم باید از هر آنچه روزه را باطل می‌کند، پرهیز داشته باشد. این حکم نشان می‌دهد درون صورت مشقت شدید تنها می‌توان از ادامه روزه گرفتن دست کشید.

ولی عده‌ای تصور می‌کنند چون درون طول روز باید بیرون از خانه کار کنند، می‌توانند روزه نگیرند!

یکی از مسائل مهمی که شاید بعضی افراد آگاهی درستی نسبت به آن ندارند، فضیلت روزه‌داری هست. ازبرای همین حاضر نیستیم سختی روزه را تحمل کنیم. درست هست که ماه رمضان امسال روزها بلندند ولی به هر حال فصل بهار هست و هوا به اندازه تابستان گرم نیست. با این وجود مشاهده می‌کنیم گاهی افرادی درون ملاء عام و درون میان مردم روزه‌خواری می‌کنند.

درمورد فضیلت روزه‌داری درون کتاب ثواب الاعمال نوشته شده که رسول خدا صلی‌الله علیه و آله فرمودند: «اندام مؤمن روزه‌دار به تسبیح درمی‌آیند و فرشته‌ها بر وی درود می‌فرستند و ازبرای روزه‌دار از درگاه خدا آموزش می‌طلبند.» ولی ما بی‌توجه به این فضیلت با اهمیت، بیشتر از آنکه به آخرت و زندگی جاودان خود توجه داشته باشیم، به دنیا و آرزوهای دنیایی‌مان توجه داریم. همین دل‌بستگی به دنیا ما را غافل کرده، آن هم غفلتی که با گناه آمیخته شده هست.

زمانی با پوشش گناه به مهمانی خدا می‌رویم معلوم هست که روزه ازبرای ما دشوار می‌شود. غفلت حتی نماز خواندن را هم ازبرای مشکل می‌کند. بسیاری از ما ساعت‌ها با گوشی تلفن و اینترنت و تلویزیون سرگرم می‌شویم، ولی نمازی که تنها چند دقیقه وقت می‌برد ازبرای ما دشوار هست.

باید بدانیم که مهمانی خدا احتیاج به آمادگی دارد. درصورتیکه یک باره وارد ماه رمضان شویم شرایط ازبرای دشوار خواهد بود. چون به خوردن و استراحت و دنیا خو کرده‌ایم. درون حالی که رمضان، ماه توجه به آخرت هست. ازبرای همین هست که رسول خدا صلی‌الله علیه و آله فرموده‌اند: «رجب، ماه شست و شوی گناهان هست و شعبان ماه پوشیدن پوشش تقواست.» حتی درصورتیکه ماه رجب و شعبان را به درستی درک نکرده‌ایم، باز هم می‌توان درون رمضان که ماه رحمت و مهمانی خداست، توشه خوبی برداشت و از گناه دوری کرد و به نماز و روزه انس گرفت. به شرطی که متوجه این ماه و فضیلت‌ها و برکات آن باشیم.

روزه و مقابله با دنیازدگی

با این توضیحات آیا درست هست که نتیجه بگیریم سختی روزه گرفتن به این دلیل هست که اعتقادات دینی ما سست شده هست؟

زمانی ما از فضیلت‌ها دور و دل‌بسته دنیا و آرزوهای آن باشیم، شیطانی که خداوند درمورد وی فرموده دشمن من و شماست، کارهای عبادی را دشوار جلوه می‌دهد. توجه به شیطان و بی‌تقوایی موجب می‌شود احساس کنیم که واقعاً عبادت دشوار هست و ما خسته می‌شویم.

همین مسئله موجب می‌شود که به بدنمان بیش از اندازه توجه کنیم و کمی گرسنگی و تشنگی را نتوانیم تحمل کنیم.

درست هست. درون حالی که درصورتیکه امتحان کرده باشید هنگام غروب یا یک ساعت پیش از افطار انسان احساس گرسنگی یا تشنگی زیادی می‌کند، ولی همین که وقت اذان می‌رسد این عطش هم از میان می‌رود. این عطش نفس هست و دلیل آن تنها وسوسه شیطان هست که زمزمه می‌کند تو دیگر نمی‌توانی روزه‌ات را ادامه بدهی. به این معنی مقداری از احساس ضعف به دلیل تلقین و نفس زودگذر هست که باید با آن مقابله کرد.

بعضی از ما درون خیال خودمان تصور می‌کنیم درصورتیکه افطار شود به اندازه دو پارچ آب می‌نوشیم یا کلی غذا می‌خوریم، ولی پس از افطار با یک لیوان نوشیدنی دیگر هوس خوردن نداریم. این نشان می‌دهد که انسان درون بسیاری از موارد با حرص مواجه می‌شود و خواسته وی حقیقت بیرونی ندارد. اتفاقاً یکی از خصوصیات روزه همین هست که حرص و ولع درون انسان ضایع شود و از میان برود.

درون مقابل افرادی که تمایل شدیدی به شکستن روزه‌دارند، عده‌ای آنقدر مقاوم هستند که موقع افطار، نماز اول وقت را ترجیح می‌دهند و پس از اقامه نماز، افطار می‌کنند. این نوع مقاومت چگونه درون انسان ایجاد می‌شود؟

پیغمبر اکرم صلی‌الله علیه و آله از خدای متعال سؤال کرد که میراث روزه چیست؟ خداوند متعال درون جواب فرمود: «حکمت به ارث می‌دهد و حکمت هم معرفت می‌دهد و معرفت نیز یقین می‌آورد.» زمانی انسان به مرحله یقین رسید، دیگر ازبرای وی اهمیتی ندارد که روز و شب خود را با سختی بگذارند یا با آسانی و آسایش. ممکن هست روزه درون ابتدا سختی داشته باشد ولی زمانی که شخص عادت کند، همین کار دشوار ازبرای وی آسان می‌شود. حتی به جایی می‌رسد که نماز اول وقت را اقامه می‌کند و پس افطار می‌کند. پس ما باید تلاش کنیم که دچار وسوسه نشویم.

چگونه می‌توان از وسوسه دور شد؟ به هر حال این کار شیطان هست. چطور باید درون برابر آن واکسیناسیون شویم؟

درون کتاب الخصال روایتی از قول حضرت امیرالمؤمنین امام علی علیه السلام نوشته شده با این مضمون که آن حضرت فرموده‌اند: «روزه درون ماه مبارک رمضان، چهارشنبه هر ماه و پنجشنبه اول و آخر هر ماه، وسوسه شیطان و پریشانی دل را از میان می‌برد.» به این معنی خود روزه هم عاملی ازبرای مقاوم شدن درون برابر وسوسه هست و می‌تواند این بیماری روحی و حیله شیطانی را که بسیاری از افراد به آن مبتلا هستند، از میان ببرد.

یکی دیگر از اموری که درون ماه رمضان درون حکم روزه مطرح می‌شود، آن هست که عده‌ای اظهار می‌کنند که به دستور پزشک نمی‌توانیم روزه بگیریم. آیا هر پزشکی می‌تواند ازبرای بیمار خود مجوز روزه نگرفتن را صادر کند؟

از نظر فقهی علم پزشکی درون شرایطی می‌تواند روزه نگرفتن را تجویز کند که خود فرد معتقد به امور اسلامی و اهل نماز و روزه باشد. درصورتیکه چنین فردی بگوید که روزه واقعاً ازبرای فرد ضرر دارد، می‌توان به نظر وی توجه کرد. چون خداوند متعال هیچ گاه ضرر بنده‌اش را نمی‌خواهد و تصریح کرده که روزه ازبرای بیمار واجب نیست، بلکه حتی حرام هست. پس بیمار باید به سراغ پزشکی برود که معتقد به امور دینی باشد، نه پزشکی که درون برابر هر نوع بیماری، روزه نگرفتن را تجویز می‌کند.

عده‌ای افراد ازبرای فرار از بندگی نمی‌خواهند روزه بگیرند و درون عین حال، وجدانشان به آن‌ها اجازه این کار را نمی‌دهد. به همین دلیل گفته پزشک را ازبرای خود مدرک و برهان درون نظر می‌گیرند، درون صورتی که گاه خود فرد می‌داند که توان روزه گرفتن را دارد. مگر این که شخصی دچار بیماری خاصی باشد که خودش از عوارض آن بی‌خبر هست و پزشک متخصص و باایمان منع روزه‌داری کند.

مصاحبه از: مریم مرتضوی

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *