شکوه یک ملت؛ سرود ملی پس از انقلاب چگونه خلق شد؟- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

به گفته خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، سرود ملی هر کشوری بیانگر آرمان‌ها و آمال هر ملتی هست. عناصر ملی و وطنی معمولاً درون سرودهای ملی پررنگ و برجسته هست و سرودها درون کنار اشاره به گذشته و تاریخ هر کشور، به آینده نیز نظر دارند. وطن، امید، آزادی، صلح، شکوه، شجاعت، سربلندی، عظمت و… از جمله موضوعات و کلمات پربسامد درون هر سرود ملی هست که درون آخر قصد دارد تا درون چند بیت، ستایش و شکوه یک ملت را بیان کند.

سرود ملی درون ایران سابقه چندان طولانی ندارد. گفته می‌شود که نخستین سرود درون وقت ناصرالدین‌شاه توسط یکی از موسیقی‌دانهای فرانسوی ساخته شد؛ سرودی که تنها ملودی داشت و درون وقت حضور شاه درون کشورهای خارجی اجرا می‌شد. ولی قصه سرود ملی درون ایران پس از انقلاب قصه جالبی دارد.

سرود «ای ایران» طی چند ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان سرود ملی ایران معرفی شد. شعر «ای ایران» توسط حسین گل گلاب سروده شده و آهنگسازی آن را نیز روح‌الله خالقی برعهده داشت. این سرود پس از اشغال ایران توسط متفقین درون سال ۱۳۲۳ و درون مواجهه با رفتار نامناسب سربازان خارجی با مردم ایران خلق شد؛ سرودی که تلاش داشت تا روح میهن‌پرستانه مردم ایران را درون برابر تهاجم نیروهای خارجی تقویت کرده و دوایی باشد بر دردهای مردم ایران درون آن وقت. اجرای نخستین این سرود با استقبال خوب مردم مواجه شد؛ به طوری که گروه مجبور به اجرای آن درون سه شب متوالی شد.

پاینده بادا ایران

ولی پس از مدتی سرانجام سرود جدیدی که همخوان با فضای ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و نماینده خواسته‌های ملت ایران باشد، خلق شد. «پاینده بادا ایران» نخستین سرود ملی رسمی جمهوری اسلامی ایران هست که پس از انقلاب، بر اساس شعری از ابوالقاسم حالت و موسیقی محمد بیگلری‌پور ساخته شد. درون فاصله زمانی سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۷۱ از این سرود به‌عنوان سرود ملی و رسمی ایران استفاده کردن می‌شد.

 بعضی معتقدند که آهنگ ساخته شده ازبرای آن به سرود قبل از انقلاب شباهت داشت. این سرود با همکاری محمد بیگلری‌پور و ابوالقاسم حالت و درون فاصله زمانی ۲۵ بهمن تا ۱۵ اسفند سال ۱۳۵۷ ساخته شد. کار ساخت سرود درون اسفندماه سال ۱۳۵۷ به آخر رسید و به‌دلیل تعطیلی استودیوهای صدا و سیما درون آن وقت، این کار با ارکستر سمفونیک و گروه کر و درون خارج از صدا و سیما اجرا شد. ابتدای سرود اینگونه شروع می‌شد:

شد جمهوری اسلامی به پا
که هم دین دهد هم دنیا به ما

از انقلاب ایران دِگر
کاخ ستم گشته زیر و زبَر

تصویر آینده ما،
نقش مراد ماست

نیروی پاینده ما،‌
ایمان و اتحاد ماست

یاریگر ما دست خداست
ما را درون این نبرد وی رهنماست

درون سایه قرآن جاودان
پاینده بادا ایران…

به چه دلیل سرود ملی ایران پس از دهه ۷۰ تغییر کرد؟

 زنده‌یاد مشفق کاشانی درون جلد دوم کتاب «خلوت انس» ذیل بیوگرافی ساعد باقری، شاعر، درون این‌باره می‌نویسد: درون سال ۱۳۷۰ که شورای عالی شعر صدا و سیما درون شبکه دوم تلویزیون زیر نظر فاضل ارجمند دکتر مهدی ارگانی اداره می‌شد، با توجه به اینکه نخستین سرود جمهوری اسلامی ایران با آهنگ هنرمند صاحب‌نام محمد بیگلری‌پور و شاعر نام‌آشنا ابوالقاسم حالت، طولانی‌ و ازبرای اجرا درون مجامع میان‌المللی مناسب به نظر نمی‌رسید مقرر شد سرودی دیگر ساخته شود. از میان تعداد زیادی آهنگ که توسط آهنگ‌سازان مشهور آماده شد، تنها آهنگ استاد فرزانه دکتر ریاحی که اجرای آن ۵۹ ثانیه وقت می‌گیرد مورد تصویب قرار گرفت. سپس از میان ۱۰-۱۲ شعری که توسط شاعران عضو شورای عالی شعر صدا و سیما براساس ملودی مورد بحث سروده شده بود، «سرود ساعد باقری» به اتفاق آرای انتخاب و با تغییرات جزئی آماده اجرا گردید… .

گفته می‌شود که از جمله دلایل تغییر این سرود، طولانی بودن آن و همچنین نبود روحیه حماسی درون آن عنوان شده هست. ظاهراً این مسأله مورد انتقاد هیأت‌های دیپلماتیک ایرانی هم بوده هست. همه‌ این‌ها سبب شد تا درون جلسه‌ مشترک رهبر معظم انقلاب با محمد هاشمی، رییس وقت سازمان صداوسیما، صحبت از سرود ملی شود: «ایشان درون آن جلسه مطرح کردند که مثلاً این سرود جمهوری اسلامی سرود خوبی هست، ولی به دلیل طولانی ‌بودن یا به دلیل بعضی از اشکالات دیگری که آن‌وقت مطرح کردند، مناسب سرود ملی نیست. این بود که مطرح کردند بهتر هست این سرود عوض بشود. طبعاً من درون آن جلسه از ایشان سؤال کردم که الان این سرودی که حضرتعالی می‌فرمایید، چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟ محتوایش چگونه باشد؟ نوع آهنگش چگونه باشد؟ شعرش چه باشد؟»

محمد رضا احمدیان، از مدیران وقت موسیقی درون سازمان صداوسیما، درمورد‌ جواب رهبر انقلاب به آقای هاشمی این‌شکل می‌گوید: «این مطالب شامل این بود که سرود جمهوری اسلامی حتماً باید موجز باشد و حتماً دارای لحن حماسی باشد، از ریشه‌های موسیقی ایرانی برخوردار باشد و احیاناً شعری که ازبرای این سرود، سروده می شود، ذکری از حضرت امام و شهدا حتماً درون آن وجود داشته باشد.»

درون آخر با تصویب تغییر سرود ملی، فراخوانی به این قصد منتشر و از حدود ۳۵ نفر از آهنگسازان ازبرای شرکت درون این فراخوان دعوت شد. درون آخر حدود ۶۸ اثر به دبیرخانه‌ای که به این قصد درون صدا و سیما تشکیل شده بود، ارسال شد. آثار کدگذاری شد تا درون تحقیق‌ها نام سازنده اثر درون نظر گرفته نشود. درون آخر پس از تحقیق نت‌ها، ۱۰ قطعه انتخاب شدند. هرکدام از این ۱۰ قطعه درون یک اجرای ابتدایی تهیه و ضبط و به دفتر رهبر انقلاب ارسال شد تا ایشان نیز نظرشان را عنوان کنند، ولی ایشان تصمیم و انتخاب را برعهده شورایی که به این قصد درون صدا و سیما تشکیل شده بود، گذاشتند.

آثار به شورای معاونین سازمان صداوسیما بازگردانده و قرار شد شورا از میان این ۱۰ اثر، تعداد کمتری را انتخاب کند. شورا ازبرای این کار از شورای موسیقی مشاوره گرفت. پس از تحقیق‌ مجدد آثار، سه قطعه به عنوان آثار برگزیده انتخاب شد. از این‌جا به پس کدها برداشته شد و اسامی آهنگسازها معلوم ‌شدند. این سه اثر را به آهنگسازان‌شان بازگرداندند تا آثارشان را تنظیم کنند و کار را به سازمان ارائه دهند. سپس ارکستر سمفونیک و گروه کر صداوسیما این سه قطعه را اجرا کرد.

سه قطعه‌ برگزیده پس از اجرای نهایی، ازبرای دفتر رهبری ارسال شد. نادر مرتضی‌پور، درمورد‌ واکنش رهبر انقلاب به این سه اثر چنین گفت: «ایشان از سه قطعه دو تا را چند دفعه شنیدند و سرود ملی فعلی را از جهت روان‌ بودن ملودی و این‌که راحت می‌شود سرود و ملودی آن را به خاطر سپرد و این‌که به دلیل فراز و نشیب‌های مناسبی که دارد و از همه با اهمیت‌تر، مقدمه، پیش‌آگهی و فان‌فار آن انتخاب کردند.»

انتخاب شعر سرود ملی نیز ماجرای جالبی دارد. ساعد باقری، شاعر سرود ملی، درمورد نحوه این انتخاب می‌گوید: قصه این بود که ملودی شعر جمهوری اسلامی را درون اختیار دوستان شاعر قرار داده بودند تا براساس آن دوستان شاعر چند شعر بگویند. قضیه ازبرای سال ۷۰ بود که من درون آن هنگام ۳۱ سال داشتم. درون آن جلسه نهایی که داشت آثار تحقیق می‌شد، هر بند که پخش می‌شد، دوستان سروده‌های خود را می‌خواندند. ۱۱ معیار قائل شده بودند که باید درون سرود ملی لحاظ می‌شد. سرود ملی پیشین از استاد ابوالقاسم حالت بود که به دلیل طولانی بودند گاه درون مجامع جهانی به صورت کامل اجرا نمی‌شد و به نوعی شاید بی‌احترامی تلقی می‌شد.

وی ادامه داد: وضع اولیه‌ این سرود حدود ۵۹ ثانیه بود که پس تبدیل به ۶۵ ثانیه شد. ۱۱ معیار داشت که من یک‌دفعه به دوستان گفتم که درون ۵۹ ثانیه این ۱۱ معیار درون این مدت وقت کوتاه درصورتیکه به نثر بخوانیم، جا نمی‌شود. البته این ۱۱ معیار به جا و به حق بود و جزء شعائر ملی و دینی ما شمرده می‌شد. این جلسه با حضور تعدادی از شعرای بزرگ مانند استاد محمود شاهرخی، استاد مشفق، سپیده کاشانی، مرحوم اوستا و چند تن از دوستان برگزار شد. هر کدام از دوستان شاعر قسمت‌های مربوط به خودشان را می‌خواندند. بند به بند خوانده می‌شد و تصمیم می‌گرفتند که ازبرای هر بند این ملودی باشد یا خیر. من هم دو کار عرضه کردم که درون آخر این سعادت من بود که همه این قسمت‌های انتخاب شده از دو شعر سروده شده من انتخاب شود.

به گفته باقری؛ تنها یک‌تغییر درون این شعر ایجاد شد و آن این بود که جایی ازبرای کلمات «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» درون ملودی اولیه نبود و به عبارتی ملودی فضایش ازبرای حضور این واژگان تنگ بود. استاد اوستا به همین دلیل پیشنهاد دادند که درون کنار «پیامت ای امام …» این قسمت استقلال را اضافه کنیم که این پیشنهاد مورد پذیرش ریاحی، آهنگ‌ساز سرود ملی، قرار گرفت و درون آخر با تغییر کوچک ملودی این قسمت اضافه شد. یک تغییر دیگر را نیز استاد اوستا اعمال کردند که مربوط می‌شد به آن قسمت «بهمن شور ایمان ماست». استاد اوستا گفتند که بهتر هست به جای «شور ایمان» از «فرّ ایمان» استفاده کردن کنیم که درون حقیقت با این پیشنهاد سخن را از زمین به آسمان بردند.

درون آخر درون سوم خرداد ماه سال ۱۳۷۱، همزمان با سالروز فتح خرمشهر، سرود ملی تازه ازبرای نخستین‌دفعه پخش می‌‌شود. سرودی که بیانگر رشادت‌های فرزندان ایران زمین طی سال‌های متمادی درون میادین جنگ و روایتگر آرمان‌های ملت ایران هست.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *