مجموعه‌های تلویزیونی غربی چه می‌گویند؛ از مجموعه تلویزیونی خانه کوچک تا چرنوبیل- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

به گفته خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، پس از پخش مجموعه تلویزیونی «چرنوبیل» و امتیاز گیری بالای آن درون سایت IMDB‌ که حتی مجموعه تلویزیونی «گیم تاج و تخت» هم نتوانست به آن دست پیدا کند. البته کامنت مشاور رئیس جمهور و فراستی منتقد سینما درمورد ماهیت و پیام‌های مجموعه تلویزیونی‌ها و نسبت آن با سیاست‌های آمریکایی، دفعه دیگر بحث از این سرگرمی و هنر صنعتی موفق غرب خصوصا درون سال‌های گذشته شده هست.

درون این سلسله یادداشت تلاش می‌کنیم تا ابعاد مختلف ماهیت و عناصر تشکیل دهنده مجموعه تلویزیونی‌های غربی را بشناسیم.

مسئله مجموعه تلویزیونی‌های خارجی تحت قاعده سرگرمی (ENTERTAINMENT) قرار دارد و از احوال، شرایط و مقتضیات آن بهره می‌برد. به این معنی همان‌شکل که سینما، تئاتر، موسیقی و قصه درون غرب درون تاریخ چندهزار ساله مسیر خود را پیموده هست، مجموعه تلویزیونی‌های تلویزیونی- چه از شبکه‌های دولتی و رسمی و چه از شبکه‌های ویدئوی خانگی و کابلی مانند HBO- نیز با فاصله زمانی بیشتر نیز همین مسیر را می‌رود.

اصل اساسی سرگرمی را قبل از آنکه هنر هفتم و صنعت سرگرمی پا به عرصه وجود بگذارد، درون قصه‌های فولکلور و قدیمی غرب می‌توان یافت. بدون شک حجم اصلی این قصه‌ها و قصه‌ها آمیخته با سرگرمی و اتمسفر خیال‌انگیزی FINCTION بوده و کودکان و نوجوانان را به عالم غول‌ و دیو و پری می‌برد و شنونده را درون جهانی پرتاب می‌کرد که درون آن سرنوشت انسان و زندگی و مرگ درون گیر و دار پدیده‌های طبیعی و یا حوادث غیرمترقبه‌ای بود که درون آن میان باید قهرمان قصه با ماجراجویی و نبرد با دیو و دد و اهریمن خود یک تنه بدون اتکا به نیروی الهی به مبارزه می‌پرداخت؛ البته گاهی امدادهای غیبی از جنس فرشتگان و اساطیر -که درون جای خود به تفصیل درمورد آن گفته می شود- مانند قصه «پینوکیو» به کمک شخص اول قصه می‌آید.

درصورتیکه خاطرمان باشد که قبل‌تر از آن و درون سال‌های قبل از میلاد قصه اساطیر_یونانی که درون نوع خود از نظر فن قصه گویی کم نظیر بوده و درون عین حال به دلیل وجه کاملا ضدتوحیدی خود درون اوج اومانیسم بوده هست مبانی شیوه قصه گویی و نیز ترسیم محتوای فرهنگی و سیاسی و اجتماعی خود را ازبرای تاریخ غرب بیان کرده هست.

خلاصه، پس از آنکه قصص فولکلور مانند سیندرلا، سفید برفی و هفت کوتوله، بند انگشتی و بسیاری دیگر از قصه‌های برادران‌گریم –که کمپانی‌های انیمیشن‌سازی خصوصا والت دیزنی آنان را تبدیل به انیمیشن و کارتون کردند- روزهای خود را پشت سر گذاشت کم کم مسئله پندآموزی و عبرت به تم قصه‌ها مسیر یافت و جریانات با اهمیت اجتماعی و سیاسی آرام آرام مضامین اصلی قصه شد و قصه‌های بلند و رمان خلق گشتند. قبل‌تر از آن نه اینکه عبرت و پند و اخلاق درون قصه‌ها به کلی محو باشد ولی وجه غالب و هدف اصلی چیزی جز سرگرمی و خیالبافی نبود. این نطفه کماکان درون صنعت_هنر و ادب غرب و جهان جای خود را حفظ کرده هست.

این موضوع را درون کنار قصه‌های قرآنی و دینی و حتی بسیاری از فولکلورهای ایرانی بگذارید تا تفاوت پند، عبرت و اتکای قهرمان بر خداوند جهان گستر را درون قصه‌های ما و غرب درک کنید و از غنای فرهنگی و متعالی قصص ما با خبر شوید.

پس اصل سرگرمی که درون دنیای تصویر بسیار عالی‌تر می‌تواند نقش خود را ایفا کند ستون فقرات حوزه هنر و ادب را تشکیل می‌دهد و اینجا نخستین نقد غالب متفکران و محققان غرب پژوه درون این حوزه از امثال فردی تا شهید آوینی و بعدها یوسفعلی میرشکاک و… با عنوان «غفلت‌ زایی» مطرح می‌شود. امروز نیز رسانه‌ها ما را دچار غفلت فراگیر(۱) می‌کنند و از آسمان کنده می‌شویم و با فراموشی ساحت فطری و توحیدی درونمان درون جهان مادی و ناسوتی غوطه‌ور می‌گردیم.(۲) مباحث سینمای دینی مطرح شده توسط حکیم فرزانه حضرت آیت‌الله جوادی_آملی دقیقا ناقد همین مسئله هست که سینمای دینی نباید مانند سینمای مطرح روز جهان و غرب غفلت‌زا باشد بلکه باید از عقل که ساحت قدسی و ربوبی دارد سرچشمه بگیرد و درون ساحت خیال آراسته گردد.(۳)

بهره و لطف قصه و رمان این بود که درون کنار سرگرمی تفکر و نظریات علمی خصوصا درون حوزه‌های انسانی و فرهنگی قدرت بیان و مطرح شدن را پیدا کردند و لذا پایه‌های فکری و تمدنی مجالی ازبرای گفتن پیدا کردند. قصه‌های «ژول ورن» درون کنار جذابیت خیره‌کننده‌اش قدرت دانش فنی و مهندسی انسان را درون قصه‌های مثل هزار فرسنگ زیر دریا و مسافرت به کره ماه تعریف می‌کند. منتها با تمسک به شیوه آموزش پنهان HIDDEN EDUCATION به این معنی بدون‌اشارات مستقیم درمورد فرایند علم و دانش و فناوری عمق جان جوانان را از قدرت و تفرعن انسان و دست آوردهایش پر می‌کند.

این فرمول به این معنی سرگرمی به اضافه پیام و محتوا (فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و…) هم اکنون و تا ابد پایه و منطق سرگرمی سازی درون غرب درون تمام حوزه‌های هنری و نمایشی هست. پس درون قسمت اول از قصه بلند مجموعه‌های تلویزیونی با حقیقت و ماهیت قصه و سرگرمی به عنوان مولفه‌های اولیه هنر درون غرب آشنا شدیم و فهمیدیم که رفته رفته این عنصر درون کنار تبیین پیام‌ها قصد بیان حقایق و وقایع متفاوتی را ازبرای جهان و انسان و تاریخ دارد. ولی این محتواها خود بر چه اساسی تنظیم شده‌اند و از چه قرار هستند؟ آیا علم و فلسفه درون این میان نقشی را ایفا می‌کنند؟ مجموعه تلویزیونی‌های با اهمیت امروزی شبکه‌های خارجی مانند GAME OF THRONES , WESTWORLD,LOST,PRISON BREAK, HOMELAND و صدها مجموعه تلویزیونی دیگر که هرکدام درون دسته‌بندی جداگانه‌ای –که هر کدام را به تفکیک خواهیم گفت- تولید محتوا می‌کنند با نظریات روز دانشگاهی و علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های غرب چه نسبتی دارند؟ جواب آنها را با یاری خدا خواهیم گفت.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱- عنوان کتابی از یوسفعلی میرشکاک «غفلت و رسانه‌های فراگیر» نشر سوره مهر

۲- مجله موعود، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۲، شماره ۳۷

۳- مجله شاهد یاران، خرداد ۱۳۸۷، شماره ۳۱، عبدالله جوادی‌آملی

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *