نگاهی به کلیپ “یلدا”| فیلمی خوش‌ساخت با اهدافی مرموز/ به چه دلیل آخر شاد بر کلیپ‌های جشنواره‌ فجر حرام هست؟- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

خبرگزاری تسنیم- سهیل رویگر

بالاخره، پس از کش و قوس‌های بسیار و حرف و حدیث‌های بسیار، «یلدا»، دومین ساخته بلند سینمایی مسعود بخشی درون جشنواره فجر به نمایش درآمد. بخشی به خاطر ساخت کلیپ «یک خانواده محترم»، هم اکنون یک عذرخواهی بزرگ به انقلاب اسلامی بدهکار هست.

کلیپ «یلدا» را، به لحاظ طراحی قصه، اجرا و به کارگیری هوشمندانه عنصر «تعلیق»، یک کلیپ استاندارد و خوش‌ساخت می‌توان  به حساب آورد. میزانسن درست و کارگردانی دقیق صحنه‌های رفت و برگشتی متعدد میان استودیوی برنامه «لذت عفو»، اتاق رژی و پشت صحنه برنامه و تدوین درست، ضرباهنگی قوی به کار بخشیده هست. مضاف بر این که استفاده کردن هوشمندانه کارگردان از غلبه‌ی رنگ قرمز، چه درون صحنه برنامه زنده و چه پشت صحنه، افکت‌های صوتی، شلوغی طراحی شده و تحت کنترل پشت صحنه‌ی برنامه، همه به درآمدن ابهام و تعلیق مورد نظر کارگردان، به ویژه درمورد شخصیت «مریم» که مرگ و زندگی وی وابسته به فرجام برنامه «لذت عفو» هست، کمک می‌کند.

درون کنار این عوامل، از هدایت درست بازیگران هم نباید گذشت، به چه دلیل که بازیگران نه چندان «چهره» کلیپ، از فرشته صدر عرفایی تا بهناز جعفری حضور قدرتمندانه‌ای درون نقش‌های خود ارایه می‌کنند. از آن‌جا که این گیم‌های یکدست و منسجم و «بده و بستان»های درست درون تقریبا همه شخصیت‌های دخیل درون قصه به خوبی متجلی شده، می‌توان اعتبار اصلی را به کارگردانی و بازیگردانی درست بخشی داد. از اجرای کم‌نقص «آرمان درویش» درون نقش مجری برنامه زنده، تا حضور مسلط «بابک کریمی» درون نقش تهیه کننده برنامه «لذت عفو»، تا خانم «کشاورز»، مامور حراست (با گیم فوق‌العاده فروغ قجابگلی)، تا فرشته حسینی درون نقش زن افغان که با حضورش قضیه را وارد فاز جدیدی می‌کند، نشان از طراحی دقیق نقش‌ها، حتی ازبرای نقش‌های فرعی دارد. به بیان دیگر، شخصیت‌های فرعی کلیپ هم به پیشبرد درام کمک می‌کنند و اصطلاحا «صحنه پرکن» نیستند. درون نقش‌های اصلی، فرشته صدرعرفایی(درون نقش مادر مریم) بهترین گیم را ارایه می‌دهد و البته درون دوئل میان بهناز جعفری باتجربه و صدف عسگری تازه‌کار، پختگی و عمق گیم جعفری برنده هست و گیم عسگری از احساسات گل درشت و بعضی مواقع «اُور اَکت» لطمه می خورد.

ولی با اهمیت‌ترین امتیاز کلیپ، درون نسبت با کلیپ‌هایی که برچسب کلیپ «جشنواره‌ای» روی آن‌ها می چسبد، این هست که برخلاف قسمت عمده این نوع کلیپ‌ها، «یلدا» قصه دارد و البته داستانی پرتعلیق و پرکشش که تقریبا تا اواخر کلیپ، تماشاگر را با خود همراه می‌کند. البته باید به استفاده کردن هوشمندانه بخشی از عنصر «غافلگیری» هم اشاره کرد که با وجود تکرار درون چند نوبت، تماشاگر را دچار تعلیق می کند. صحنه تصادف ماشین مونابهناز جعفری با موتورسوار که تماشاگر قبل از برخورد احتمال صدمه شدید به موتورسوار را می‌دهد، ولی عملا وی آسیبی نمی‌بیند. یا صحنه عنوان رضایت یا عدم رضایت مونا ضیاء درون برنامه زنده که اوج تعلیق کلیپ هست، یا صحنه‌ای که مریم قیچی را از اتاق گریم برمی دارد و به سراغ طفل می‌رود،  همگی موفق می شوند که نفس دست‌کم بخشی از تماشاگران را درون سینه حبس کنند.

ولی به باور نگارنده، غلط بزرگ کلیپ، آخر‌بندی کلیپ هست. کلیپ «یلدا» که حدود ۸۰ دقیقه تماشاگر را روی نمودار احساسی درون نوسان می‌گذارد و لحظات پرتنش و را ازبرای مخاطب رقم می زند و یک‌جا باید این تنش از مخاطب تخلیه می شد که بهترین وقت آن، صحنه‌ای هست که پس از صحنه عنوان نظر مونا ضیاء، همگان بالای سن، رو به روی سالنی پر از صندلی‌های قرمز، درون حال خوش و بش هستند و دسته‌های گل رد و بدل می شود و این دست‌کم با ادعاهای موقع تولید کلیپ که از سمت رابطه ها عمومی کلیپ به رسانه‌ها داده می شد(ساختن فیلمی با مضمون قرآنی و احتمالا حدیث منسوب به مولا علی(ع) که «لذتی که درون عفو هست، درون انتقام نیست») نزدیک‌تر هم بود. ولی ادامه کلیپ از این‌جا، شیرینی این «عفو» را درون ذائقه تماشاگر زایل می‌کند و صحنه گفتگوی تلخ مونا و مریم درون اتاق گریم درمورد‌ی هویت بچه، و رفتن مریم با قیچی به سراغ طفل، اجازه تخلیه تنش و اضطراب سراسر کلیپ را به مخاطب نمی‌دهد. البته این که به چه دلیل بخشی کلیپ خود را درون جایی که باید، به این معنی یک آخر «خوش» (که اصلا نچسب نبود و کاملا با منطق قصه و مسیر کلیپ همخوان بود) نبست و تلاش کرد بزرگواری و بزرگی عفو کننده به این معنی مونا را کمرنگ و حتی زایل کند، معمایی بود که تا حدی با دیدن تیتراژ آخر کلیپ و اسامی فرانسوی تهیه‌کنندگان کلیپ (ژاک بیدو، ماریان دومولن) حل شد.

برداشت این هست که تهیه‌کننده یا سرمایه‌گذار فرانسوی، اصولا تمایلی به ساختن فیلمی ایرانی ندارد که با آخر «خوش» بسته شود تا تماشاگر با کام شیرین از سالن بیرون برود. به ویژه آنکه، محور کلیپ یکی از احکام محکم و منصوص (آمده درون نص کلام الله) به این معنی «قصاص» هست و سابقه تاکنونی سرمایه‌گذاران و حامیان مالی غربی، نشان می‌دهد که حاضر نیستند فیلمی با آخر خوش و بسته ساخته شود که درون آن مثلا پرچم آموزه‌های دینی چون «عفو» و گذشتن از «حق» قصاص بالا برود. از این رو، لاجرم باید کلیپ با نیش و نشتری به صاحب دم و صاحب حق «قصاص» و تشکیک درون نیت خیر وی درون گذشتن از خون پدر تمام شود. این‌جاست که درون می‌یابید یکی دیگر از احکام شرعی به این معنی «ازدواج موقت» هم به صورت بسیار زیرپوستی و اصطلاحا «ملو» نواخته و به طور غیرمستقیم تخطئه می شود.

بیشتر بخوانید: نگاهی به کلیپ “مردی بدون سایه”|زمانی علیرضا رئیسیان از روی دست “کرم‌‌پور” تقلب نوشت

بیشتر بخوانید: نگاهی به کلیپ “معکوس”|خروج پولاد کیمیایی از سایه پدر

متاسفانه سابقه‌ی مسعود بخشی درون ساخت کلیپ «یک خانواده محترم»(۱۳۹۰) که به بهانه ساخت «کلیپ دفاع مقدسی»، یکی از سیاه ترین و درون عین حال موهن‌ترین کلیپ‌ها را نه تنها درمورد دفاع مقدس که درمورد کلیت انقلاب، آن هم بخشا با بودجه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ساخت، این سوءظن را پررنگ می کند. از این رو، زمانی درون اردیبهشت ۹۶  مصاحبه تهیه‌کننده آن موقع «یلدا» (ایرج تقی پور) با خبرگزاری مهر منتشر شد که “کلیپ یلدا بر اساس آموزه‌های قرآنی هست”، بعضی از اهل فن از همان موقع نگران آن چیزی شدند که قرار بود زیر لوای این «آموزه‌های قرآنی» ساخته شود. نکته قابل‌تامل این که پشت صحنه ساخت کلیپ «یک خانواده محترم» هم فرانسوی‌ها نقش آفرین و به عنوان تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار سهیم بودند.

زمانی این عامل با اهمیت و مسبوق به سابقه را لحاظ کنیم، آن‌گاه تاکیدات بر اختلاف سن ۴۲ ساله مقتول(ناصر ضیاء) با مریم و تخطئه‌ی ظریف کسی که به هر حال خون وی ریخته شده (احتمالا به تاوان انجام «ازدواج موقت») و همه سکانس‌های اضافه (پس از آخر برنامه تلویزیونی «لذت عفو») که هیچ فایده‌ای جز تشکیک درون انگیزه‌های  بخشش توسط مونا ندارد و تاکید چندباره و چندباره مریم که «از عمد که نکشتم» با سیمای درهم شکسته و اشک‌های بی وقفه وی، لاجرم به شکلی خزنده و بسیار هوشمندانه، انگشت اتهام را به سوی حکم «قصاص» می برد.

این‌ روزها که افرادی درون شبکه های اجتماعی زیر لوای تفسیری مغشوش و معوج از «اسلام رحمانی»، بعضی مبانی اعتقادی و احکام موکد شرعی را زیر سوال می برند و حتی درون آیات و روایات روشن مربوط به تفکیک اهل حق از باطل، عذاب و عقاب گناهکاران و اصولا مفهوم «گناه» تشکیک می‌کنند، لاجرم درون سینما هم زیر پرچم «آموزه‌های قرآنی»، احکام منصوصی چون قصاص و حلیت شرعی «ازدواج موقت» (که هدف آن قانونمند کردن و محدود کردن رابطه ها زن و مرد درون حدود معلوم هست) مستقیم و غیرمستقیم هدف قرار می گیرد.

این جاست که باید گفت:احتیاط! «سفارت» درون حال کار هست.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *