«هنر کهنه‌نشدنی»؛ ملاقات سالیانه شاعران با رهبر انقلاب چه تأثیری بر شعر امروز گذاشته هست؟- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

به گفته خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نیمه ماه مبارک رمضان ازبرای هر شاعر انقلابی یادآور لحظات خوشی هست که بسیاری آن را چشیده‌اند و بسیاری دیگر درون آرزوی درک آن هستند. حضور رهبر معظم انقلاب میان شاعران و اهل قلم، مربوط و محدود به سال‌های گذشته نیست، ایشان به‌روایت خود شاعرانی چون اخوان ثالث و امیری فیروزکوهی، پای ثابت بعضی از انجمن‌ها درون مشهد و پس درون تهران بودند. ملاقات شاعران با ایشان درون دوره ریاست جمهوری و درون وقت رهبری نیز ادامه داشت و مشغله‌ها مانع برگزاری این نوع جلسات نشده هست. استمرار این نوع جلسات پیام‌های دیگری غیر از ادب‌دوستی رهبر معظم انقلاب دارد و آن اهتمام ویژه ایشان به شعر به‌عنوان یک میراث ملی و استفاده کردن از همه ظرفیت‌های ادبی کشور درون مقوله شعر انقلاب و متعهد هست.

درون دوره رهبری ایشان طبق سنتی چندساله شاعران درون نیمه ماه مبارک گرد هم آمده و بعضی از آنها تازه‌ترین سروده‌های خود را درون محضر رهبر انقلاب قرائت کرده و درون آخر، سخنان رهبر معظم انقلاب درمورد شعر و جریان‌های ادبی درون کشور حسن ختام مجلس هست. یکی از نکات با اهمیت درون این ملاقات، محک شعر امروز با نگاهی نقادانه و فارغ از تعارفات و «به‌به» و «چه‌چه»هایی هست که آفت این روزهای جلسات نقد به‌شمار می‌‌‌آید. جلسات نیمه ماه مبارک رمضان به‌دلیل حضور شاعران از طیف‌های مختلف، حضور کارشناسان ادبی که سال‌هاست با ادبیات کلاسیک و نوی فارسی انس گرفته و شاعران جوان و تازه‌نفس، محفلی با حضور شاعران از اقشار مختلف و گوناگون هست که می‌تواند بیان‌کننده جریان شعر امروز باشد، از این رو، بسیاری بر این باورند که جلسات نیمه رمضان، بزرگترین و مهمترین جلسات ادبی پس از انقلاب اسلامی هست که بسیاری از جریان‌های شعری درون برهه‌های مختلف، الهام‌گرفته از تذکرات و بیانات رهبر انقلاب درون این جلسات هست. نمونه‌ای از این جریان‌های شعری را می‌توان درون شعر مقاومت دید که درون سال‌های گذشته تلاش کرده تا هم‌پای اتفاقات جهان اسلام حرکت کرده و بی‌تفاوت از رخدادهای با اهمیت روز نگذرد. طی سال‌های گذشته و از دل این دیدارها، چهره‌های جوانی به جامعه شعری ایران معرفی شدند که توانستند شعر را از فضای خمود و تنهایی شاعر خارج کرده و با درون نظر گرفتن افق‌های گسترده‌تر، فضایی نو را به‌روی حیات ادبی کشور بگشایند.

از سوی دیگر، درون روزگاری که توجه عمده مخاطبان به‌سمت هنرهای دیجیتال هست و شعر به‌عنوان هنری مکتوب، کم‌کم جای خود را به هنر و ابزارهای تازه می‌دهد، نگاه رهبر معظم انقلاب درباب شعر همواره دلگرم‌کننده اهالی این هنر بوده هست. فاطمه نانی‌زاد، از شاعران جوانی هست که درون این جلسات حضور دارد. وی درون این رابطه می‌گوید: من چند جلسه‌ای توفیق حضور درون این جلسات را داشتم و به محضر رهبر معظم انقلاب رسیده‌ایم و درون این مدت وقت، یک جلسه شعرخوانی نیز داشتم. اینکه شما درون برابر بالاترین و عالی‌ترین مقام مملکت نشسته‌ و شعر می‌خوانید و می‌بینید ایشان چقدر درون حیطه ادبیات آشنا هستند و نظر دارند، آن‌قدر لذت‌قسمت هست که قابل وصف نیست. یادم هست سالی که درون محضر ایشان شعر خواندم، به‌لطف خدا، هر بیتی که می‌خواندم با واکنش ایشان مواجه می‌شدم و هر بیتی که به‌همراه «طیّب اللّه» و «احسنت» ایشان می‌خواندم، احساس می‌کردم که یک قدم جلوتر می‌روم و این تحسین ایشان ازبرای من ایجاد انگیزه می‌کرد.

جلسات شعر نیمه‌ رمضان انگیزه‌قسمت هست

وی ادامه می‌دهد: احساس می‌کنم باید پس از آن جلسه‌ای که درون بیت حضور دارم، تلاش مضاعفی داشته باشم و نباید متوقف شوم. به‌نظرم باید شاعری که درون این جلسات هست، باید تا آنجا پیش رود که بتواند نسبت به رسالتی که به‌عنوان یک شاعر به‌عهده دارد و از سوی دیگر، منویات ایشان درون این رابطه، پاسخگو باشد. درون مجموع باید بگویم که زمانی آنچه را ماحصل این سال‌های تلاشت بوده درون قالب شعر درون محضر رهبر انقلاب می‌خوانی و درون حقیقت درس پس می‌دهی، ازبرای شاعر مسئولیت‌آور هست که الان که ماحصل تلاش‌ها را ارائه کردی، از این به پس هم نباید متوقف شوی.

پاسداری از میراث ادبی

اهمیت شعر بر تمام کسانی که درون حوزه فکر و هنر فعال‌اند، آشکار هست، ولی متأسفانه شعر را باید یکی از مظلوم‌ترین هنرهای کشور به‌شمار آورد که گاه درون غوغای رسانه‌ای و گاه درون غفلت مسئولان به دست فراموشی گذاشته می‌شود. شعر هویت ایران و جزوی از تمدن ایران هست،‌ ولی درون سال‌های گذشته با بی‌توجهی، به گوشه‌ای رانده شده هست. بعضی مانند اسماعیل امینی، شاعر و استاد دانشگاه، بر این باور هستند که جلسات نیمه رمضان این موضوع با اهمیت را گوشزد و یادآوری می‌کند که شعر، جزوی جداناپذیر از فرهنگ و تمدن ایران هست. وی دراین‌باره می‌گوید: موضوع شعر، طرفدار داشتن یا نداشتن نیست. موضوع این هست که شعر با بنیان‌های فرهنگی ما و با میراث ما به‌لحاظ اعتقادی و تجربی سر و کار دارد. کاری که این ملاقات انجام می‌دهد این هست که اولاً توجه عمومی  را به اهمیت شعر جلب می‌کند، به این معنی اینکه، این هنر تفننی نیست و هنری کنار هنرهای دیگر نیست و با آن‌ها فرق دارد. شعر، هنری ازبرای انتقال تجربه‌ها و مباحث فرهنگی به نسل‌های بعدی هست.

 

هنر کهنه‌نشدنی

حضور شاعرانی از کشورهای مختلف از جمله ویژگی‌های دیدارهای رمضان درون سال‌های گذشته هست؛ شاعرانی که یا فارسی زبان مادری‌شان هست یا به‌دلایل مختلف به این زبان انس داشته و به این زبان شعر می‌گویند. جلسات نیمه رمضان درون سال‌های گذشته چهره‌های جدیدی از این دسته از شاعران را به جامعه فارسی‌زبان معرفی کرد؛ شاعرانی که اندیشه خود را درون جان قند پارسی ریخته و حلوای قندی تقدیم فارسی‌زبانان کرده‌اند که شعرشان به چندبار شنیدن می‌ارزد، درون واقع می‌توان گفت که یکی از ثمرات جلسات نیمه رمضان، روشن نگاه داشتن چراغ شعر و زبان فارسی درون جوامعی هست که شاید سال‌هاست فارسی گفتن و خواندن درون آنجا به فراموشی گذاشته شده و یادآوری این نکته هست که همچنان شعر، «هنر بسیار فاخر و با اهمیت و کهنه‌نشدنی درون تاریخ هست». طی سال‌های گذشته شاعرانی از هندوستان،‌ افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، ترکیه، اوکراین و… حضور داشتند که هریک بر روشنایی شعر فارسی افزوده‌اند.

تأثیر جلسات نیمه رمضان بر شعر کشورهای فارسی‌زبان

محمدکاظم کاظمی، شاعر و پژوهشگر افغانستانی، دراین‌باره می‌گوید: مهمترین تأثیر این جلسات درون خود جامعه فارسی‌زبان کشورهاست‌، به‌نوعی که میان فارسی‌زبانان ارتباطی ایجاد می‌کند، رفت‌وآمد شروع می‌شود،‌ این جلسات ایجاد همدلی می‌کند و نوعی احساس مثبت به جمهوری اسلامی ایران درون منطقه ایجاد می‌کند. بسیاری از شاعران جوان با این دیدارها شناخته شده‌اند و پس آثار شاخص‌تری از خود منتشر کرده‌اند،‌ از همین رو بوده که ما تلاش داشتیم تا از چهره‌های متنوع شعر افغانستان درون این دیدارها حضور داشته باشند‌، حتی چند باری که به بنده پیشنهاد کردند شعرخوانی داشته باشم،‌ مقاومت کرده و نوبت را به شاعران جوان افغانستان سپرده‌ام تا چهره شعر افغانستان درون جامعه ایران تک‌صدایی نباشد.

وی ادامه می‌دهد: این دیدارها همچنان که میان شاعران ایران جریان‌ساز هست، درون شاعران افغانستان هم جریان‌ساز هست،‌ ولی نباید انکار کنیم که جامعه شعری افغانستان به هر حال یک‌دست نیست با توجه به تعدد اقوام، قبایل و گرایش‌های سیاسی و مذاهب مختلف و به‌خصوص تأثیری که کشورهای خارجی بر مردم افغانستان دارند.

فرزندان زمانه خود

حسین آکین،‌ شاعر و روزنامه‌نگاری ترکیه‌ای، نیز دراین‌باره به تسنیم می‌گوید: شعر آخرین تحفه‌ انسان به جهان قبل از رفتنش از دنیاست. شعر سبب اتحاد و نوعی برادری و شناخت از همدیگر می‌شود. ما شاعران نیز فرزندان زمانه خود هستیم، اتفاقات منطقه و جهان اطراف خود را می‌بینیم، درک می‌کنیم و به آن واکنش نشان می‌دهیم. درون جلسات نیمه رمضان انسانیت معنای دیگری می‌یابد. رهبر انقلاب به‌واسطه شناختی که از انسان، انسانیت و ارتباط انسانیت با شعر دارند، درون این جلسه حاضر می‌شوند، درون واقع جمعی که انتخاب می‌شوند و به ملاقات ایشان می‌مسیر، بازنمودی از فضای انسانی میان رهبری یک جامعه با شاعران آن مملکت هست به‌طوری که نکات رهبر معظم انقلاب قوت قلبی ازبرای شاعران هست.

وی با بیان اینکه همه چیز اقتصاد نیست، همه چیز سیاست نیست، اصل انسانیت هست، می‌افزاید: انسانیت با شعر گره خورده هست و با این گفتمان‌ها و فضاها، انسانیت معنای دیگری می‌یابد. نگاه رهبر انقلاب به شعر را نگاهی روشنفکرانه می‌بینم. ارتباط میان شعر و انسانیت، شعر و اجتماع و شعر با یک رهبر انقلابی درون این جلسات تعریف می‌شود. نظرات و اشراف ایشان به حوزه ادبیات و شعر و اهداف آنها نسبت به وضعیت روز جامعه و همانندسازی این اهداف ازبرای ما بسیار اهمیت دارد. رهبر انقلاب خود شاعر هستند، از این رو شعر را می‌شناسند و از ظرایف آن مطلع‌اند.

شعر باید زنده باشد

کنار حلقه ادبی شاعران فارسی‌زبان، درون سال‌های گذشته شاهد شکل‌گیری حلقه‌ای قوی از ادبیات مقاومت درون ایران و کشورهای جهان اسلام هستیم؛ حلقه‌ای که برآمده از بیانات و تذکرات رهبر معظم انقلاب درون دیدارهای سال‌های گذشته و با توجه به اتفاقات با اهمیت درون جهان اسلام هست. ایشان درون دیدارهای مختلف شاعران را به سرودن و تبیین ارزش‌های مقاومت اسلامی درون قامت شعر، تشویق کردند. هرچند شعر مقاومت درون ایران پس از انقلاب اسلامی شکل جدی گرفت، ولی پس از اتمام جنگ تحمیلی، توجه به این مفاهیم و موضوعات کم‌کم جای خود را به موضوعات دیگر داد. توجه ایشان به مقاومت اسلامی، تولد دوباره شعر مقاومت را رقم  زد؛ جریانی که امروز نه‌تنها درون ایران که درون کشورهای اسلامی نیز تقویت شده و می‌توان از آن با عنوان حلقه ادبیات مقاومت یاد کرد.

رهبر معظم انقلاب درون دیدارهای سال‌های گذشته چه با تشویق و چه با توصیه این موضوع با اهمیت را به شاعران یادآوری کردند که «شعر باید زنده باشد و نسبت به مسائل جاری و نیازهای کشور موضع داشته باشد» و یا جای دیگر فرمودند: «حوادث سوریه و مدافعان حرم و قضایای با اهمیت عراق درخور سرودن صدها و هزاران شعر هست» و شاعران را دعوت کردند تا با پرداختن به این مسائل، به این موضوع بپردازند که «چگونه «عراقِ صدّام» به «عراقِ شهید حکیم» تبدیل شد». نتیجه این راهنمایی‌ها، منتشر شدن سروده‌های متعدد به زبان‌های فارسی و عربی درون ایران و کشورهای جهان اسلام هست که با درون نظر گرفتن اقتضائات روز، تلاش کردند تا شعری جاندار خلق کنند. شعر مقاومت امروز بیش از هر وقت دیگری، درختی هست استوار که بیشترین ثمره آن، عشق هست، عشق به مفاهیم اسلامی که گاه به‌دست وقت یا جور زمانه دستخوش فراموشی شده هست.

نکته‌های فراموش‌شده

با تمام این ویژگی‌ها، به‌نظر می‌رسد کنار تأثیرات مثبتی که این جلسات بر جریان شعر امروز داشته و دارد، نکاتی مغفول مانده هست. رهبر معظم انقلاب هرساله درون دیدارهای متعدد، نکاتی را درباب شعر امروز متذکر می‌شوند ولی به‌نظر می‌رسد که بخشی از موضوعاتی که مطرح شده چندان اجرایی نشده هست، از جمله این موضوعات، می‌‌توان به شعر کودک و نوجوان اشاره کرد. ایشان بارها درون دیدارهای متعدد، بر توجه بر این حوزه شعر تأکید کرده و شاعران را دعوت به سرودن درون مفاهیم «حکمت اسلامی» و «حکمت سیاسی» کرده‌اند و تأکید دارند شاعرانی که زبان رسایی دارند، حکمت‌های ایرانی اسلامی را وارد شعر کودک و نوجوان کنند. ولی جریان ادبیات کودک و نوجوان امروز نشان می‌دهد که شعر کودک، حاشیه شعر امروز قرار دارد. گذشته از این، وجود ترجمه‌های متعدد رمق آثار بومی را گرفته هست.

توجه به احوال شخصیت‌های ملی از دیگر موضوعاتی هست که ایشان درون دیدارهای گذشته با شاعران به آن توصیه کرده‌اند؛ موضوعی که هرچند تلاش شده تا با برگزاری جشنواره‌های متعدد تا حدودی خلأها و ضعف‌های این حوزه برطرف شود، ولی هم اکنون به نتیجه کامل نرسیده هست.

امسال نیز شاعرانی از ایران و کشورهای فارسی‌زبان همزمان با نیمه ماه مبارک رمضان، به ملاقات رهبر معظم انقلاب می‌مسیر. گفته می‌شود که درون این دوره نیز بیش از ۲۵ شاعر، سروده‌های خود را قرائت می‌کنند. ازبرای انتخاب این سروده‌ها، ۱۵ هزار قطعه شعر مورد تحقیق قرار گرفته و تلاش شده تا سروده‌های منتخب، بیان‌کننده جریان شعر امروز کشور باشد.

انتهای پیام/*

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *